Thứ Hai 23/07/2018 10:50 GMT+7

Di sản văn hóa trong thời kỳ hội nhập: Nguồn tài nguyên chưa được khai thác hiệu quả

Ngày đăng: 02/10/2017

(Thanhuytphcm.vn) - Sáng 29/9, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM phối hợp với Bảo tàng Lịch sử TP tổ chức Hội khảo khoa học “Quản lý và khai thác Di sản văn hóa thời kỳ hội nhập” thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và người làm công tác thực tiễn liên quan đến bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa (DSVH).


Hội thảo khoa học “Quản lý và khai thác Di sản văn hóa trong thời kỳ hội nhập”.

Chỉ 40/172 DSVH được khai thác

Tại hội thảo, TS Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TPHCM nhận định: Toàn cầu hóa là một thách thức lớn đối với các nước đang phát triển trong vấn đề phát triển kinh tế bên cạnh việc bảo tồn văn hóa truyền thống, DSVH của dân tộc. Trong mối quan hệ đa chiều về văn hóa ngày càng mạnh mẽ giữa các quốc gia, DSVH Việt Nam chịu nhiều tác động cả bên trong lẫn bên ngoài. Làm thế nào để tận dụng được những thuận lợi, thời cơ, vượt qua những khó khăn của bối cảnh? Điều này đòi hỏi những định hướng, giải pháp trong việc quản lý và khai thác giá trị DSVH. Quan trọng hơn cả là việc nâng cao nhận thức về mặt pháp luật của cộng đồng, nhận biết được giá trị di sản, xác định được vai trò của di sản trong đời sống đương đại và có ứng xử phù hợp với nó.

Theo tham luận “Công tác quản lý và phát huy các loại hình di tích trên địa bàn TPHCM” (tác giả: Trương Kim Quân - Phan Thị Tuyết Minh), tính đến hết tháng 7/2017, có 172 di tích được xếp hạng trên địa bàn TPHCM, tập trung ở 3 loại hình khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật và lịch sử (trong đó, có: 41,86% là cơ sở tín ngưỡng, 19,25% cơ sở tôn giáo, 7,55% thuộc quyền sở hữu nhà, đất của tư nhân, 31,4% công trình, cơ quan nhà nước). Thời gian qua, công tác tu bổ, tôn tạo di tích đã được quan tâm, 20 di tích được trùng tu, tôn tạo, tu sửa cấp thiết, như: mộ và đền thờ Phan Công Hớn (Phan Văn Hớn) tại huyện Hóc Môn; tường rào Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM (Quận 1), nhà Võ ca đình Bình Hòa (Quận 6), đền thờ vua Hùng trong Thảo cầm viên (Quận 1), chùa Giác Viên (Quận 11)… – nhưng vẫn còn dàn trải, chưa đồng bộ. Việc các cơ quan, đơn vị chức năng của TP quan tâm trao đổi ý kiến với Sở Văn hóa - Thể thao TPHCM trong việc lập quy hoạch, cấp phép xây dựng các công trình tiếp giáp, liền kề khu vực bảo vệ di tích đã góp phần hoàn thiện công tác quản lý, kiểm tra, giám sát di tích; hạn chế, ngăn chặn và khắc phục tình trạng di tích bị xâm hại, lấn chiếm, xuống cấp.

Tuy nhiên, theo Th.S Trương Kim Quân, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích TPHCM, trong tổng số 172 di tích đã xếp hạng của TP, hiện chỉ có khoảng 40 di tích, công trình, địa điểm là được nhiều du khách trong và ngoài nước quan tâm, có nhu cầu tham quan, du lịch và thường xuyên nằm trong chương trình tour của các công ty du lịch - lữ hành (như: địa đạo Củ Chi, Hội trường Thống Nhất, Bảo tàng Lịch sử TPHCM, Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM, Bưu điện TPHCM, Nhà thờ Đức Bà, Nhà thờ Tân Định, Chùa Vĩnh Nghiêm, Lăng Lê Văn Duyệt, Lăng Ông Thủy Tướng…). Trong số đó chỉ có khoảng hơn 10 di tích là thực sự phát huy được giá trị DSVH, điển hình là địa đạo Củ Chi, Lăng Lê Văn Duyệt hay các đình của người Hoa ở Quận 5…, nhờ ban quản lý các di tích đã làm tốt vai trò bảo tồn lẫn quảng bá, giới thiệu giá trị của di tích. “Trung tâm Bảo tồn Di tích TPHCM cũng đã nhiều lần làm việc với Sở Du lịch TPHCM nhằm phát huy các di tích phục vụ du lịch. Hệ thống di tích trên địa bàn TP là tài nguyên lớn để phát triển kinh tế, du lịch TP nhưng hiện nay vẫn chưa được khai thác hiệu quả như mong muốn”, Th.S Trương Kim Quân cho biết.

Phải đưa di sản luôn “sống” trong thời hội nhập

TS.Huỳnh Quốc Thắng cho rằng ứng xử với DSVH cái khó nhất không phải là bảo tồn mà là phát huy giá trị di tích, di sản như thế nào; không thể để di tích, di sản mốc meo nằm đó mà đưa di tích, di sản luôn “sống” trong thời hội nhập. Trong bối cảnh ngày càng nhiều du khách đến Việt Nam thì DSVH là nguồn tài nguyên cần khai thác phục vụ du lịch. Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở việc xem DSVH là tài nguyên du lịch mà phải biến đó trở thành một “sản phẩm du lịch”, tức là đảm bảo được các quy chuẩn, tiêu chí do các công ty du lịch - lữ hành đặt ra để họ đồng ý đưa vào tour chuyên nghiệp.

Bên cạnh các giá trị tự thân, còn cần thêm nhiều yếu tố như chất lượng dịch vụ đi kèm đảm bảo phục vụ du khách (hiện nay, vấn đề vệ sinh ở một số di tích của ta không đảm bảo, nhiều nơi không có chỗ để xe…). “Cái khó nhất trong việc khai thác các di tích, di sản ở ta cho hoạt động du lịch đó là phải làm sao nhìn lại và nâng tầm những giá trị lịch sử - văn hóa của di tích và thuyết phục được mọi người rằng di sản, di tích đó đủ chuẩn là một sản phẩm du lịch”, TS. Huỳnh Quốc Thắng nhấn mạnh.

GS.TS Trần Ngọc Thêm cho rằng, TP cần quy hoạch lại hệ thống di tích để có sự đầu tư bảo tồn và phát huy tập trung, đồng bộ, không dàn trải. Quy hoạch đó cần được thực hiện trên tinh thần xác định TPHCM là trung tâm văn hóa của cả khu vực Nam Bộ với nhiều giá trị văn hóa bao quát phải giữ gìn, phát huy, chứ không chỉ thiên về các di tích lịch sử cách mạng hay các di tích mang dấu ấn của người Hoa như cảm nhận chung mà bức tranh tổng quan về di tích TPHCM hiện nay mang lại.

Giám đốc Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh TPHCM Huỳnh Ngọc Vân cho rằng, quan trọng nhất là phải đào tạo nhận thức cho người dân – những chủ nhân thực sự của các di tích, DSVH: “Chỉ khi người dân cũng yêu quý và có ý thức giữ gìn di tích, di sản thì công tác bảo tồn và phát huy di tích, di sản mới thực sự hiệu quả!”.

Ngọc Tuyết

Liên kết website
Điểm đến
Lượt truy cập
Đang online : 17
Lượt truy cập: 323182