Thứ Bảy 29/02/2020 19:02 GMT+7

Manila thành phố của những sắc màu

Ngày đăng: 31/05/2013

Thủ đô của Philippines nằm bên vịnh Manila trên đảo Luzon, hòn đảo lớn nhất đất nước. Metro Manila là đô thị khổng lồ với thành phố Manila cổ và 16 thành phố vệ tinh, hơn 12 triệu dân chiếm 13% dân số. Nằm ở rìa phía Tây Bắc của vành đai núi lửa Thái Bình Dương, Philippines hơn 95 triệu dân, đất nước của núi lửa, động đất và bão tố.

Manila thành phố của những giáo dân với nhiều nhà thờ cổ kính. Những tòa nhà hiện đại sang trọng, những con đường thênh thang nhiều làn xe, tràn ngập cây xanh ở Makati, trung tâm tài chính của Metro Manila. Những khu phố chợ nghèo nàn, dân cư chen chúc, bán buôn ngay vỉa hè, đường phố huyên náo. Xe Jeepney, Tricycle mạnh mẽ, phong trần, màu sắc sặc sỡ như bức tranh di động chạy đầy đường. Cảnh sát hiện diện ở khắp nơi, vũ khí trang bị tận răng...

An ninh hàng đầu
Lần đâu đến Manila tôi choáng vì đi đâu cũng gặp lực lượng an ninh trang bị vũ khí trong tư thế sẵn sàng chiến đấu, súng ngắn, súng dài, dùi cui, máy bộ đàm, đèn pin, túi cứu thương… Vào cửa hàng, quán ăn, siêu thị,… lực lương bảo vệ cũng súng ống đầy mình.
Cảnh sát sắc phục đen, bảo vệ mặc trang phục trắng, đội mũ, đeo quân hàm, nai nịt gọn gàng, đạn đeo cả băng, mặt mũi nghiêm nghị, dáng dấp to cao. Nhìn ai cũng khỏe mạnh sáng sủa, tôi đoán chắc họ phải qua nhiều vòng tuyển chọn. Đã từng sống qua thời chiến tranh nên thấy vũ khí sẵn sàng chiến đấu như thế, tôi rất sợ, cảm giác bất an xâm chiếm. Vài lần hỏi đường, các anh chỉ dẫn nhiệt tình, tôi yên tâm và cảm tình hơn. Trong lúc chờ máy bay đến trễ, tôi dè dặt hỏi chuyện, các anh thân thiện cởi mở, chúng tôi còn chụp chung hình lưu niệm.

Philippines là một đất nước đa đảng, cứ nhìn lực lượng gìn giữ an ninh có mặt khắp nơi từ sân bay, tàu điện ngầm đến siêu thi, đường phố, công viên... tôi cảm giác như thành phố chưa bình yên, chắc chắn ngân sách chi cho hoạt động này chiếm một môt khoản đáng kể. Tại siêu thị cũng sử dụng biện pháp an ninh, ngay cửa chính đặt cổng từ như ở sân bay, khách bước qua, bảo vệ dùng thiết bị kiểm tra như chiếc gậy rà lên người. Bất cứ cửa ra vào nào của siêu thị cũng có hai người mặc sắc phục trắng đứng kiểm tra từng khách. Ở đây, mọi người quen với cảnh khám xét, nên khi vào cửa rất thoải mái tự nhiên. Các bà, các cô mở túi xách, chẳng ai cảm thấy bị xúc phạm hay tổn thương. Ở Manila vào các siêu thị, tôi hay nghe câu Madam May I check your handbag? (Thưa bà, cho phép tôi kiểm tra túi xách). Cách xưng hô ở đây rất lịch sự, trân trọng gặp phụ nữ là bất kể già, trẻ đều gọi Madam, gặp đàn ông là Sir. Hôm đầu vào siêu thị Robinson, tôi được đề nghị mở túi xách tay. Người bảo vệ nhìn vào túi rồi thò chiếc que dài hơn chiếc đũa vào khua khoắng, tôi cảm thấy ngượng, rồi cũng quen vì nhìn quanh, ai cũng thế.

Giao thông muôn màu

Khách sạn chúng tôi ở khu vực Malate. Sáng sớm, tôi ra ngã tư đại lộ Tafl Ave và đường Pedro Gil, nhìn dòng đời xuôi ngược. Đường phố náo nhiệt, người đi bộ nườm nượp, đủ các loại xe tham gia giao thông. Rất hiếm những chiếc xe hơi bóng lộn, trái lại rất nhiều xe ôtô cũ, xe bus to đầy ắp khách; xe máy chỉ đếm trên đầu ngón tay, đặc biệt rất nhiều xe tự chế lạ lùng, độc đáo. Có 3 loại xe tự chế từ xe Jeep, Honda, và xe đạp mà sản phẩm của nó là xe Jeepney, Tricycle và xe đạp ba bánh. Mật độ xe lưu thông rất đông, nhưng không có cảnh giành đường, vượt ẩu, các bác tài ưu tiên cho người đi bộ.
Hê thống tàu điện ở Manila chỉ có 3 tuyến LRT1, LRT2 và MRT 3, chạy theo hướng Bắc - Nam; Đông - Tây và đường vành đai, tương ứng ba màu vàng, tím, xanh trên bản đồ. Tàu chạy từ 5 giờ sáng đến 10 giờ đêm, giá vé rất rẻ từ 10 đến 15 pêsô (1 pêsô khoảng 500 đồng Việt Nam), giờ cao điểm cứ 5 phút có một chuyến.
Có người nói Philippines nghèo hơn Việt Nam, tôi cũng không biết đúng sai, nhưng họ đã có tàu điện ngầm cách đây mấy chục năm, sân bay quốc tế Ninoy Aquino (NAIA) rộng lớn rất hiện đại; khách đi, đến dập dìu. Hạ tầng đóng vai trò quyết định trong việc phát triển kinh tế. Đa số người dân sử dụng phương tiện công cộng, nhưng Manila vẫn còn kẹt xe. Vào giờ cao điểm, tàu điện ngầm đông nghẹt, chật cứng. Hôm ra sân bay để tiết kiệm thời gian, tôi tranh thủ đi một đoạn bằng tàu LRT1, tuyến này có cách đây gần 30 năm dài 15 km, dừng 18 trạm. Tàu cũ, chạy khá ồn, nhưng lao nhanh vun vút, chỉ vài phút là tới. Trên sân ga cả biển người, dòng người đi bộ cuồn cuộn trong đường hầm, nhưng không có cảnh chen lấn, xô đẩy. Mọi người tự giác xếp hàng trật tự, kiên nhẫn nhích từng bước, đúng là muốn nhanh thì phải từ từ. Ở nước mình, nếu gặp cảnh này, chỉ cần vài người vô ý thức tranh giành, chen lấn thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra, cứ nghĩ, tôi lại rùng mình.
Văn hóa xếp hàng phổ biến nơi công cộng. Ở sân bay, người ta xếp hàng để đón tắc xi, ngoài đường xếp hàng để đón xe Jeepny. Buổi tối đầu tiên từ siêu thị Robinson bước ra, ngạc nhiên thấy người ta xếp hàng dài, tôi tò mò chạy đến, hóa ra họ xếp hàng đón tắc xi, giời ạ. Chúng ta vẫn tự hào có hàng nghìn năm văn hiến, nhưng vẫn có nhiều cảnh ứng xử chưa văn hóa. Ở sân bay là chỗ sang trọng nhất; đi máy bay là người có thu nhập vậy mà vẫn có cảnh chen lấn trên máy bay; chen lấn khi làm thủ tục mặc dù vé đã mua, ai cũng có chỗ, chẳng ai có thể xâm chiếm chỗ ngồi của mình... Nghĩ tới, không thể không buồn.
Jeepney, bạn của người nghèo
Phương tiện đi lại được xem như một phần văn hóa, có dấu ấn rõ ràng của lịch sử. Nếu Việt Nam có xe xích lô, Thái Lan có xe Tuk tuk thì Philippines có xe Jeepney. Có thể nói, xe Jeep và tiếng Anh là hai di sản vật thể và phi vật thể của đất nước sau 50 năm là thuộc địa của Mỹ. Tiếng Anh là ngôn ngữ phổ thông, sử dụng rộng rãi không chỉ ở đội ngũ trí thức mà cả tầng lớp bình dân. Ngoài đường phố, bảng hiệu, chỉ dẫn bằng tiếng Anh. Chiếc xe Jeepney ngày nay có nguồn gốc từ xe Jeep của quân đội Mỹ. Cứ nhìn cách tận dụng xe Jeep cũ 4 chỗ ngồi, sửa sang cải tạo thành xe nhiều chỗ, đáp ứng nhu cầu cuộc sống mới thấy người dân Phlippines thật năng động và sáng tạo. Chưa có phương tiện giao thông nào lạ lùng, ấn tượng như Jeepney, những hình ảnh ngộ nghĩnh khôi hài trên mỗi chiếc xe, làm cho không cái nào giống nhau. Đầu xe thường gắn hệ thống đèn pha hoành tráng, dán lô gô. Chiếc xe được sơn vẽ những màu sắc sặc sỡ, tươi vui, theo sở thích của chủ nhân, thể hiện tinh thần lạc quan hướng tới cái đẹp khi cuộc sống còn khó khăn.
Những ngày ở Manila, tôi tung tăng khắp nơi bằng xe Jeepney cũ mà vẫn chạy bon bon, chả hỏng hóc, không gây tai nạn. Xe đi theo tuyến, nhưng có thể dừng, không cần trạm, nên rất tiện. Giá vé rất rẻ, 8 pêsô/người (khoảng 4.000 đồng Việt Nam), nên nó là bạn của người nghèo và trở thành phương tiện đi lại phổ biến. Xe Jeepney rong ruổi mọi ngả đường, chỉ vắng bóng ở thành phố Makati hiện đại. Để biết các tuyến xe, tôi liên tục phải hỏi thăm, gặp ai cũng sốt sắng. Nhớ lần tìm xe đến Binondo, loay hoay mãi chưa biết đi tuyến nào, tôi hỏi một chị đang đi tới. Chị lắng nghe và dẫn tôi quay ngược lại, đi một đoạn xa đưa tôi đến tận nơi và giử gắm cho bác tài, rồi chị đi ngay. Tôi đứng ngẩn mặt nhìn theo những bước chân vội vã quên cả cảm ơn mà lòng cứ áy náy.
Xe Jeepney nổi tiếng đến nỗi nó có mặt trên các ấn phẩm quảng bá du lịch, trở thành món quà lưu niệm, cứ như là biểu tượng của Manila. Hiện nay, nhà máy Sarao nơi sản xuất xe Jeepney là điểm đến hấp dẫn khách trong chương trình của các công ty du lịch. Nhiều người muốn tận mắt xem cách cải tiến những chiếc xe Jeep cũ kỹ thành chiếc Jeepney độc đáo, mạnh mẽ, phong trần chỉ có ở Philippines…
Một Manila giàu sang
Manila có nhiều thành phố vệ tinh, tôi chọn Makati để thăm quan. Chúng tôi đón xe Jeepney rồi đổi qua xe bus để đến đây. Trạm chờ xe bus sạch sẽ, lề đường rộng rãi sạch bóng, có người đi nhặt từng cọng rác, không hề có cảnh buôn bán lề đường. Tôi ngửa cổ nhìn những tòa nhà chọc trời san sát, kiến trúc lạ mắt, những thảm cây xanh tươi tắn bên lối đi. Để qua các giao lộ phải đi cầu thang bộ xuống hầm, tại các trạm ở góc đường. Người ta khai thác triệt để lòng đất, một không gian rộng rãi thoáng mát dành cho người đi bộ, khi lên mặt đất có cầu thang cuốn, giao thông như vậy nên khó xảy ra tai nạn
Tôi đứng trước khách sạn năm sao Peninsula trên đại lộ Makati rộng lớn nhìn những chiếc xe bóng nhoáng, xe bus, tắc xi tới lui. Nơi đây, văn phòng của nhiều công ty đặt trong các tòa nhà sang trọng; ngoài đường nhiều người ăn mặc lịch sự, thời trang. Dạo chơi ở đây, tôi như lạc vào thế giới khác. Tôi ngỡ ngàng trước một Manila trẻ trung, hiện đại với nhiều nhà hàng sang trọng, siêu thị hoành tráng bán cả ô tô, những chiếc xe mới tinh đang chờ khách.
Chúng tôi đến Trung tâm Thương mại - Giải trí Mall of Asia, rộng mênh mông, muốn đi hết phải mất vài ngày. Hàng hóa phong phú, trưng bày đẹp mắt, những cửa hàng thời trang đầy ắp quần áo hàng hiệu. Tôi cũng tự thưởng cho mình vài chiếc áo thun của Giordano mà chẳng hết bao nhiều tiền. Khu ẩm thực có nhiều cửa hàng thức ăn nhanh với tên tuổi của "những người khổng lồ" như McDonald's, Burger King, Pizza Hut, KFC, sánh vai cùng các thương hiệu mới như Jollibee, Chowking và Greenwich Pizza... Chỗ nào cũng đông người xếp hàng. Chúng tôi ăn trưa ở McDonald's, giá đồ ăn thức uống không hề đắt. Đúng là "trăm nghe không bằng một thấy", có đi mới biết Manila thực sự là một trong những trung tâm mua sắm hàng đầu châu Á, chứ không phải chỉ có Singapore, Bangkok hay Kuala Lumpur.
Chúng tôi ghé công viên Rizal rộng lớn, tràn ngập sắc hoa, nghiêng mình trước bức tượng người anh hùng dân tộc Jose Rizal, háo hức đến thành cổ Intramuros, nằm bên con sông Pasig thơ mộng. Đây là khu vực Manila cổ người ta gọi là "Walled City" thành phố có tường bao quanh. Khu thành cổ rộng 64 ha với cổng thành đồ sộ, kiên cố rêu phong, pháo đài Santiago sừng sững, đến đây chúng tôi như chạm tay và quá khứ xa xưa. Hơn 3 thế kỷ là thuộc đia của Tây Ban Nha đã để lại cho Manila nhiều di sản. Nơi đây vẫn còn lưu giữ nhiều di tích văn hóa, lịch sử nghệ thuật tuyệt đẹp từ cuối thế kỷ 16 như nhà thờ, bảo tàng, ngân hàng, trường học... Dạo chơi trong thành Intramuros, đi trên con đường lót đá gồ ghề, qua những di tích cổ kính, nghe tiếng vó ngựa lóc cóc vang lên trong không gian xưa cũ, tôi cảm giác như thời gian đang lùi lại. Ở đây có nhiều xe ngựa cổ, kiểu dáng châu Âu, những con ngựa đẹp mã, vạm vỡ to cao đang đứng chờ khách. Chúng tôi ngắm nhìn những du khách thư thái ngồi trên chiếc xe ngựa dạo chơi, khung cảnh thật thanh bình
Một Manila nghèo khó
Tôi đến nhà thờ Saint Agustin, di sản văn hóa thế giới nằm trên đường General Luna vào lúc gần trưa, cánh cửa gỗ lớn đóng im ỉm. Chúng tôi tần ngần đứng ngắm ngôi nhà thờ cổ nhất Philippines, xây theo kiểu kiến trúc Baroque, nhìn dán mắt vào cánh cửa được điêu khắc rất công phu và thầm ước... "Vừng ơi mở ra". Bóng nắng lên cao, tiếng chuông ngân vang, bất ngờ hai cánh cửa nặng nề từ từ mở toang, du khách ùa vào. Bên trong nhà thờ thật lộng lẫy và tráng lệ. Vòm trần cao rộng, không khí mát lạnh, ánh nắng chiếu qua những ô cửa kính lung linh sắc màu.
Con sông Pagis chảy giữa thành cổ Intramuros và Chinatown sầm uất. Từ thành cổ qua một cây cầu, chúng tôi đã đến Binondo. Khu phố Tàu như một chợ trời khổng lồ, đông đúc, nhộn nhịp. Nơi đây vừa bán buôn vừa bán lẻ, giá cả rất rẻ, hầu như không nói thách; người ta khuân hàng hóa kìn kìn, chỉ nhìn cũng chóng mặt. Tôi thấy những cảnh này quen quen. Buôn bán ngay lề đường, sang trọng hơn thì trong tiệm. Hòa vào dòng người tấp nập, chúng tôi len lỏi qua các con đường nhỏ hẹp, chật chội. Những xe đẩy bán đồ ăn khắp nơi, một xe bán cháo bên vỉa hè, mọi người vừa đứng, vừa ăn xì xụp. Không khí thật náo nhiệt, xô bồ, đường phố huyên náo, không thể tả hết những âm thanh hỗn độn.
Dù chưa khám phá hết thành phố này, nhưng chỉ riêng những nơi đi qua, đã cho tôi thấy một phần bộ mặt thủ đô. Tôi đã thấy những cảnh vừa quen vừa lạ, một Manila hiện đại và cổ kính, một Manila sang trọng và bần hàn. Nhìn những người dân lam lũ, khuôn mặt sạm đen vì nắng gió, ánh mắt mệt mỏi, vất vả mưu sinh bên vỉa hè, lòng tôi lại thổn thức, trào dâng nỗi xót xa.
Lưu luyến chia tay Manila. Tôi không thể quên ánh mắt, nụ cười của những người dân thân thiện cởi mở mà tôi đã gặp. Tạm biệt đất nước của xe Jeepney, tôi đem theo về hình ảnh một thành phố năng động, người dân cần cù sáng tạo đang phấn đấu vươn lên từng ngày./
Bài & ảnh : Hồ Kim Loan
Theo tạp chí Kiến thức Ngày Nay (số 821)

Liên kết website
Điểm đến
Lượt truy cập
Đang online : 13
Lượt truy cập: 2026525